Schilder in Sint-Oedenrode: een beekdal met een hoge grondwaterstand

Sint-Oedenrode hoort sinds 2017 bij Meierijstad. Het dorp heeft een historische kern rond de Markt en een groot buitengebied, en het wordt doorsneden door het dal van de Dommel. Dat beekdal is voor onderhoud een factor van belang.

Hoog grondwater in het beekdal

In het lagere deel van het dorp, dicht bij de Dommel, staat het grondwater hoger dan op de omliggende zandruggen. Dat heeft twee praktische gevolgen. Ten eerste is de luchtvochtigheid rond de gevel er hoger, wat algengroei op de noordzijde bevordert en de droogtijd na regen verlengt. Ten tweede komt optrekkend vocht in de onderste meter van een gevel bij oudere panden vaker voor.

Dat laatste is belangrijk voor de keuze van de afwerking. Optrekkend vocht laat zich niet met verf tegenhouden. Een dichte laag aanbrengen op een gevel of een binnenmuur waar vocht optrekt, verplaatst het probleem alleen naar boven: het vocht zoekt een hoger uitdroogvlak en de verf laat los waar het uitkomt. Bij binnenwerk in zo'n situatie is een dampopen afwerking bijna altijd verstandiger dan een dichte latex.

Het historische centrum

Rond de Markt en in de oude linten staan panden van voor de oorlog, deels met een beschermde status. Bij die panden gelden de uitgangspunten van oude bouw: massieve muren, hout dat vochttransport nodig heeft, en een gevel die moet kunnen ademen. Een gevelcoating is er vrijwel altijd een verkeerd antwoord.

Gaat het om een monument of om een pand binnen een beschermd dorpsgezicht, dan kan een kleurwijziging of een wijziging van het verfsysteem aan de buitenzijde vergunningplichtig zijn. De gemeente geeft daar kosteloos uitsluitsel over. Vermeld die status bij de aanvraag, dan wordt daar in het advies rekening mee gehouden.

De woonwijken en het buitengebied

Buiten de kern liggen wijken uit de jaren zestig tot negentig met het bekende beeld van de Brabantse eengezinswoning. Daar draait het onderhoud om onderdorpels, boeidelen, plaatmateriaal en beglazing.

In het buitengebied richting Nijnsel, Olland en Boskant staan boerderijen, bijgebouwen en vrijstaande woningen met veel houtwerk. Daar loont het om het onderhoud van bijgebouwen mee te nemen in dezelfde opdracht als het buitenschilderwerk van het woonhuis: los besteld is dat aanzienlijk duurder.

Ventilatie en condens

Een terugkerend punt in woningen in het beekdal is condens aan de binnenzijde van ramen, met aantasting van de sponning tot gevolg. Als de houtrot aan de binnenzijde zit terwijl de buitenkant er nog goed uitziet, is condens vrijwel altijd de verklaring.

Verf lost dat niet op. Wat wel helpt is ventileren, in het bijzonder in slaapkamers en badkamers, en het vrijhouden van de ontwateringsopeningen in het kozijn zodat het water dat langs het glas loopt wordt afgevoerd in plaats van in de sponning te blijven staan.

Wat er in Sint-Oedenrode wordt gevraagd

Buitenschilderwerk aan eengezinswoningen en vrijstaande woningen, houtrotherstel aan sponningen en onderdorpels, onderhoud aan panden in de historische kern, binnenwerk met stucherstel, en onderhoud aan bijgebouwen in het buitengebied.