Schilder in Schijndel: een dorp dat zich uitstrekt langs zijn linten

Schijndel hoort sinds 2017 bij de gemeente Meierijstad. Het dorp is gegroeid langs zijn linten, met de Hoofdstraat als ruggengraat, en die opbouw verklaart waarom het onderhoudsbeeld hier zo gemengd is.

Panden aan het lint

Langs de doorgaande straten staan woonhuizen uit uiteenlopende perioden: vooroorlogse panden met roedeverdeling, woningen uit de wederopbouw, en recentere invullingen op vrijgekomen kavels. Voor het schilderwerk betekent dat vooral dat er geen standaardaanpak bestaat. Bij het ene pand ligt er een dik verfpakket op oud grenen, bij het pand ernaast zitten er moderne kozijnen met een dun, gaaf systeem.

Bij de oudere linthuizen is de belangrijkste beslissing hoe ver het bestaande pakket wordt teruggebracht. Zit er scheurvorming door meerdere lagen heen, dan is doorschilderen weggegooid geld. Zit de laag nog goed vast, dan is schuren en opnieuw opbouwen ruim voldoende.

Verkeer langs de gevel

Woningen direct aan een doorgaande straat vangen meer vuil en meer roet dan woningen in een woonwijk. Dat is zichtbaar als een grijze film op lichte kozijnen. Verf die op zo'n vettige film wordt aangebracht, hecht slecht. Grondig reinigen en ontvetten is bij die panden dan ook geen optionele post maar de basis van het systeem.

Het tweede punt is de opstelling. Werken aan een gevel aan een drukke straat vraagt om afzetting en soms om een melding bij de gemeente. Dat hoort apart in de offerte te staan, want het is een reele kostenpost die niet in een prijs per vierkante meter thuishoort.

De woonwijken

Achter de linten liggen de woonwijken uit de jaren zestig tot tachtig. Daar geldt het standaardbeeld van de Brabantse eengezinswoning: schoon metselwerk, houten kozijnen in vurenhout, plaatmateriaal bij de dakkapel en onder de ramen. De onderdorpels aan de zuid- en westzijde zijn het eerst aan de beurt.

In die wijken loont gezamenlijk onderhoud. Bij drie of meer aaneengesloten woningen worden de kosten voor opstelling en aanvoer verdeeld en kan er in een doorgaande gang worden gewerkt. Vermeld het bij de aanvraag als u dat met buren wilt afstemmen.

Het buitengebied

Rond Schijndel liggen boerderijen en voormalige agrarische opstallen, deels omgebouwd tot woning. Daar gaat het om grotere houtoppervlakken: deeldeuren, luiken, windveren en houten gevelbekleding. Op zulke oppervlakken is een dekkende beits vaak verstandiger dan een lakverf. Een beits verweert geleidelijk en is bij onderhoud eenvoudig over te schilderen, terwijl een lakverf die loslaat om veel meer voorwerk vraagt.

Bij bijgebouwen die niet permanent worden verwarmd, is bovendien van belang dat de binnenzijde van het hout ook aandacht krijgt. Een deur die alleen aan de buitenzijde wordt behandeld, neemt via de binnenkant vocht op en werkt daardoor door.

Binnenwerk

Op de zandgrond komt zetting weinig voor, wat betekent dat scheuren in stucwerk hier meestal krimpscheuren zijn. Die zijn met vullen en overschilderen definitief opgelost. Dat maakt binnenwerk in deze regio voorspelbaarder en goedkoper dan in gebieden met slappe ondergrond.

Wat wel voorkomt, zijn plafonds met een gespoten structuur uit de jaren zeventig en tachtig. Die kunnen worden overgeschilderd, maar een grove structuur vraagt meer verf en meer tijd. Wie een vlak plafond wil, moet het spuitwerk laten afsteken en glad laten afwerken; dat is een aparte en aanzienlijke post.